Қазақстан заңнамасындағы сот актілерін орындау саласындағы өзгерістер

Біздің сот практикасы бойынша заңгерлер Қазақстан Республикасының атқарушылық іс жүргізу саласындағы, яғни сот актілерін орындауға қатысты заңнамасындағы елеулі өзгерістерді атап өткіміз келеді.

Бұрын біз жеке сот орындаушысын өзіміз таңдайтын болсақ, енді жаңа өзгерістерге сәйкес Жеке сот орындаушылары палатасы бізге сот орындаушысын өзі тағайындайтын болады.

2026 жылғы 2 наурыздан бастап №652 жаңа Қағидалар (бұдан әрі — Қағидалар) қолданысқа енгізілді. Енді сот актілерін алған заңгерлер сот актілерін одан әрі орындау үшін келесі санаттағы істер бойынша Палатаға жүгінуі қажет:

• жеке және заңды тұлғалардың пайдасына шығарылған шешімдер;
• алименттерді өндіріп алу туралы шешімдер;
• мемлекет пайдасына 4,3 млн теңгеге дейінгі шешімдер;
• мүліктік емес даулар бойынша шешімдер (мысалы, қоныстан шығару және т.б.).

Сот актілерін орындаудағы ықтимал кідірістер

Бұрын егер біз Жеке сот орындаушысының (ЖСО) жұмысына көңіліміз толмаса, барлық құжаттарды қайтарып алу туралы өтініш беріп, басқа ЖСО-ны өзіміз таңдай алатын едік.

Енді жаңа қағидаларға сәйкес, ЖСО өз міндеттерін бұзғаны туралы түпкілікті шешім (мысалы, Палата шешімі немесе сот шешімі) заңды күшіне енгенге дейін күту қажет. Тек содан кейін ғана Палата басқа ЖСО-ны тағайындайды.

Толығырақ ақпарат Қағидалардың 12-тармағында көрсетілген.

Біздің ойымызша, бұл сот актілерін орындаудың жалпы мерзімдерінің ұзаруына әсер етуі мүмкін.

Түпнұсқа құжаттарға қойылатын талап

Жаңа қағидаларға сәйкес, сот актісінің түпнұсқасын қағаз түрінде Палатаға тапсыру қажет болады.

Еске саламыз, егер сот актісі жоғалған жағдайда, құжаттардың толық пакетін қайта дайындау, сот актісінің телнұсқасын алу үшін мемлекеттік баж салығын төлеу және бірнеше апта күту қажет болады, бұл өз кезегінде процестің жылдамдығына әсер етеді.

«Үздік ЖСО-ға көбірек заңды тұлғалар жүгінеді» қағидаты енді қолданылмайды

Бұрын егер кейбір ЖСО-лардың жұмысы баяу болса немесе өндіріп алушыларды қанағаттандырмаса (мысалы, компаниялар сирек жүгінетін ЖСО-лар), онда істер көбіне белсенді және тәжірибелі ЖСО-ларға берілетін.

Енді жаңа қағидаларға сәйкес, барлық ЖСО-лар істерді тең түрде алады.