2026 ЖЫЛДЫҢ ШІЛДЕСІНЕН БАСТАП ЕҢБЕК ЗАҢНАМАСЫНДАҒЫ ӨЗГЕРІСТЕР

2026 жылғы 11 шілдеден және 4 тамыздан бастап Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне енгізілген өзгерістер күшіне енеді.

Біздің заңгерлер назар аударуға тиіс ең маңызды өзгерістерді атап өтуді жөн көрді.

Қызметкерлерге тәртіптік жаза қолдану тәртібі күрделене түсуде

Бұрын жұмыс беруші тәртіптік жазаны жай ғана ішкі бірыңғай акт шығару арқылы қолдана алатын болса, енді жаңа тәртіпке сәйкес жұмыс беруші қосымша «шағын шешім» шығаруы қажет.

«Шағын шешім» атауын біздің заңгерлер шартты түрде қолданып отыр, себебі тәртіптік жаза қолдану туралы актіде енді құқық бұзушылыққа қатысты келесі мән-жайлар көрсетілуі тиіс (Еңбек кодексінің 65-бабы):

1. Тәртіптік теріс қылықтың ауырлығы, яғни қызметкердің еңбек міндеттерін қаншалықты елеулі түрде бұзғаны және оның жұмыс берушіге қандай әсері болғаны немесе болуы мүмкін екендігі;
2. Қызметкердің тәртіптік теріс қылықты жасаған кездегі мән-жайлар. Біздің заңгерлердің пікірінше, мұнда қызметкердің кінәсінің болуы, құқық бұзушылықты қасақана немесе абайсызда жасағаны және оның ниетін сипаттайтын өзге де жағдайлар көрсетілуі қажет;
3. Қызметкердің өкіну дәрежесі.

Біздің пікіріміз

Біздің көзқарасымыз бойынша, қызметкерлерді жұмыстан шығаруға байланысты күрделі жағдайлар заңгерлердің көбірек уақытын талап етеді, себебі енді құжаттар мен актілерде тәртіптік теріс қылықтың барлық мән-жайларын егжей-тегжейлі көрсетуі қажет.

Сонымен қатар, Еңбек кодексіне енгізілген бұл өзгерістер тәртіптік жаза қолдану туралы формальды актілерді шығару арқылы қызметкерді заңсыз және негізсіз жұмыстан шығарудан қорғауға бағытталған.

Еңбек қауіпсіздігіне қойылатын талаптар күшейтіледі

Еңбек кодексінің 182-бабына сәйкес жұмыс берушілер қызметкерлердің өмірі мен денсаулығына зиян келтіруді болдырмас үшін өндірістік мүліктің (станоктар, жабдықтар және басқа да құралдардың) тиісті техникалық жағдайын қамтамасыз етуге міндетті екендігі ашық түрде нақтыланды.

Материалдық жауапты тұлғаны жұмыстан шығару тәртібі егжей-тегжейлі көрсетілді

Енді материалдық жауапты тұлғаны жұмыстан шығару кезінде жұмыс беруші хабардар ету мерзімі ішінде қызметкерден барлық мүлікті және өзге де материалдық құндылықтарды қабылдап алу үшін барлық мүмкін шараларды қабылдауға міндетті (Еңбек кодексінің 56-бабының 5-тармағы).

Қызметкер өз еркімен жұмыстан шыққан жағдайда жұмыс беруші бір ай ішінде барлық рәсімдерді аяқтауы тиіс

Қызметкер бұрынғыдай жұмыстан өз еркімен шығатыны туралы жұмыс берушіні бір ай бұрын жазбаша хабардар етеді. Енді жұмыс беруші бір айдан кешіктірмей: қызметкермен толық есеп айырысуға; тиесілі барлық төлемдерді төлеуге; барлық қажетті құжаттарды беруге міндетті.

Қызметкерлердің жеке өмірін қорғау

Ескерту: Осы шолу тек таныстыру мақсатында дайындалған және Қазақстан Республикасының заңнамасына енгізілген барлық өзгерістерді толық қамтымайды