Туристер мен туристік компаниялар арасындағы даулар: Шолу және соңғы практика
Туристер мен туристік компаниялар арасындағы даулар. Шолу және соңғы практика Нұржан Стамқұлов, Әли Дауталинов Synergy Partners заң фирмасы
Жаз мезгілі — демалыс пен саяхат уақыты. Жаз аяқталған соң, біздің сот практикасы бойынша заңгерлеріміз туризмге қатысты қолданыстағы сот шешімдеріне негізделген шағын шолу дайындады. Бұл материал сіздер үшін пайдалы болады деп сенеміз.
Соттар жасалған шарттың ережелерін қолданады
Сот дауларының көпшілігі туристік компаниялардың пайдасына шешіледі. Турист пен туроператор арасындағы дауларды қарау кезінде соттар жасалған келісімшарттың ережелерін және шарттың бұзылмайтындығы принципін басшылыққа алады. Іс жүзінде жеке тұлғалар шарттарды оқымай қол қояды немесе өзгертулер енгізбейді. Сонымен қатар, соттар тараптардың шарт жасасуда ерікті екенін және шарт жасасуға мәжбүрлеуге тыйым салынатынын жиі алға тартады.
Моральдық зиян сомасы әлі де 1 млн теңгеге дейінгі шекте қалып отыр
Практика көрсеткендей, егер туристер немесе жеке тұлғалар жағдайда құқықты болса және моральдық зиянды өндіру туралы талап қойса, соттар мұндай талаптарды ең төменгі сома шегінде қанағаттандырады. Бұл тенденция әлі де өзгеріссіз қалып отыр.
Қазақстанның қазіргі заңнамасында моральдық зиянды өтеудің нақты шекті сомасы көрсетілмесе де, сот практикасы бұл тұрғыда тұрақты.
Мысалы: Бір сот шешімінде туристке шарт бойынша үш жұлдызы бар қонақүй бөлмесі уәде етілген, бірақ келгеннен кейін оған терезесі жоқ бөлме берілген. Сот туристің талабын қанағаттандырды, бірақ моральдық зиян сомасы 150 мың теңгеден аспады, ал талап арызда көрсетілген сома әлдеқайда көп болатын.
Туристік фирма міндеттемелерін орындамаса, туристерге шығын өтеледі
Егер туроператор өз міндеттемелерін орындамаса, соттар туристердің пайдасына шешім шығарады. Мысалы, екі турист турагентпен Ыстанбұл қаласына саяхат жасау туралы шарт жасасқан, бірақ турагент ұшуды қамтамасыз етпеген және анықталғандай, билеттерді сатып алмаған. Туристер бәріне қарамастан ұшуды шешіп, билеттерді авиакомпаниядан тікелей сатып алып, кейін шамамен 2,2 млн теңге сомасына талап қойды. Соттар туристердің талаптарын толық қанағаттандырды.
Туроператорлар туристердің қауіпсіздігі бойынша шаралар қабылдауға міндетті
Жергілікті туризм деңгейінде қызықты кейс болды. Туристер Қазақстан ішінде атпен серуендеу турын сатып алған. Серуен кезінде бір турист аттан құлап, жарақат алған. Соттар туристердің талаптарын қолдады. Шешімнің негіздемесі:
- «Туристік қызмет туралы» Заңға және Туристік қызмет көрсету стандартына сәйкес, компания туристерді шлеммен қамтамасыз етпеген;
- Арнайы жадынамалар берілмеген;
- Қауіпсіздік ережелерімен таныстырылмаған. Туристер өз шығындарын өндіріп алды, бірақ моральдық зиян тағы да ең төменгі деңгейде қалды.
Сақтандыру жағдайлары бойынша даулар
Туристер шетелде сақтандыруды пайдалана алмаған жағдайларда олардың пайдасына шыққан бірнеше сот шешімі бар. Еске сала кетейік, 2003 жылғы «Туристі міндетті сақтандыру туралы» Заң туристерді сақтандыру жауапкершілігін туристік фирмаларға жүктеген. Алайда, кейбір жосықсыз компаниялар сақтандыру полистерін сатып алмай, үнемдеу арқылы туристердің құқығын бұзатын жағдайлар кездеседі. Мұндай істерде соттар туристердің ұстанымын қолдайды.
Бұл материал сіздер үшін пайдалы болды деп үміттенеміз.
