ЖҰМЫС БЕРУШІЛЕР ҮШІН АЗАМАТТЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ ШАРТТАР ЖАСАСУҒА ТЫЙЫМ САЛУ
2026 жылғы 8 маусымнан бастап Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне енгізілген өзгерістер күшіне енеді.
Біздің заңгерлер назар аударуға тұрарлық ең маңызды аспектілерді атап өтуді жөн көреді.
Азаматтық-құқықтық шарттар жасасу тәжірибесіне тыйым салынады.
Егер бұрын жұмыс берушілер жаңа қызметкерлерді қызмет көрсету бойынша азаматтық-құқықтық шарттар негізінде қабылдайтын болса, жаңа өзгерістерге сәйкес, 2026 жылғы 8 маусымнан бастап соттар мен мемлекеттік органдар компанияға қызмет көрсететін тұлғаларды, егер олардың арасында еңбек қатынастарының белгілері болса, қызметкер ретінде тануы мүмкін.
Жұмыс берушілер үшін ықтимал салдарлар
Егер жеке тұлға компанияда азаматтық-құқықтық шарт (кейбір компанияларда ГПХ шарты — азаматтық-құқықтық сипаттағы қызмет көрсету шарты деп аталады) негізінде, мысалы 2024 жылдан бастап жұмыс істеген болса, мұндай тұлға компанияның қызметкері ретінде кері күшпен, мысалы 2024 жылдан бастап танылуы мүмкін.
Нәтижесінде компания еңбек инспекциясы тарапынан айыппұлдарға тартылуы мүмкін, сондай-ақ барлық міндетті төлемдерді, пайдаланылмаған еңбек демалысы үшін өтемақыны және өзге де еңбекке қатысты төлемдерді, сонымен қатар жалақыға байланысты салықтарды өсімпұлдарымен бірге төлеуге міндеттелуі ықтимал — бұл тұлға 2024 жылдан бастап қызметкер болғандай есептеледі.
Заңнама әдетте кері күшке ие болмайды, алайда Қазақстан Республикасының «Құқықтық актілер туралы» Заңына сәйкес, егер ол азаматтардың жағдайын жақсартатын болса, нормалардың кері күшпен қолданылуына жол берілуі мүмкін.
Ұсынылатын әрекеттер
- ГПХ шарттары бар компаниялар мұндай шарттарды еңбек қатынастары белгілеріне сәйкестігін тексеруі тиіс;
- Егер еңбек қатынастарының жоғары тәуекелі болса, 2026 жылғы 8 маусымға дейін мұндай тұлғалармен ресми еңбек шарттарын жасау қажет;
- Қолданыстағы ГПХ шарттарын тараптардың келісімімен бұзу туралы келісімдер арқылы тоқтату және барлық орындалған жұмыстар бойынша актілерді 2026 жылғы 8 маусымға дейін рәсімдеу қажет;
- Еңбек қатынастары жоқ ГПХ шарттары бойынша орындаушының ішкі еңбек тәртібіне бағынбайтынын нақтылайтын және өзге де қорғаушы ережелерді күшейту қажет.